LETRA E PAPËS
BENEDIKTIT XVI
PËR FILLIMIN E VITIT TË PRIFTËRINJVE
ME RASTIN E PËRVJETORIT TË 150. TË "DIES NATALIS"
TË GJON MARIA VIANEJ

Të dashur vëllezër në meshtari!

            Me rastin e solemnitetit të ardhshëm të Zemrës së Tejetshenjtë të Jezusit, të premtën më 19 qershor 2009 – në ditën që sipas traditës i kushtohet lutjes për shenjtërimin e priftërinjëve – me rastin e përvjetorit të 150. të „dies natalis“ („lindjes për qiell“) të Gjon Maria Vianejit, shenjtit patron të të gjithë famullitarëve të botës[1], dua ta inauguroj zyrtarisht një „vit të priftërinjëve“. Ky vit që dëshiron të kontribuojë për përkrahjen e angazhimit të një rinovimi të brendshëm të të gjithë priftërinjëve për një dëshmi edhe më të fortë dhe më të efektshme për Ungjillin në botën e sotme, do të përfundojë në të njëjtin solemnitet në vitin 2010. „Meshtaria është dashuria e Zemrës së Jezusit “, dinte të thoshte famullitari i shenjtë nga Ars-i.[2] Ky formulim prekës na nxit para së gjithash, që të prekur në brendi dhe me mirënjohje, të vetëdijësohemi se çfarë dhurate e paçmueshme janë priftërinjtë, jo vetëm për Kishën, por edhe për njerëzimin në përgjithësi. Këtu mendoj për të gjithë ata priftërinjë, të cilët në përvujtëri ditë për ditë ua sjellin afër besimtarëve të krishterë dhe tërë botës fjalët dhe veprat e Krishtit, duke u përpjekur që mendimet e tyre, vullnetin dhe ndjenjat e tyre, si dhe tërë stilin e jetës së tyre ta harmonizojnë me të. Si të mos u japim mirënjohje për përpjekjet e tyre apostolike, për shërbesën e palodhshme dhe të fshehtë dhe për dashurinë e tyre në parim gjithpërfshirëse? Dhe çfarë të themi për besnikërinë e guximshme të aq shumë priftërinjëve, të cilët – edhepse në mes të vështirësive dhe moskuptimeve – i kanë mbetur besnik thirrjes së tyre për të qenë „miq të Krishtit “, të cilët i ka thirrur, përzgjedhur dhe dërguar ai në një mënyrë të veçantë?

Unë vetë e mbaj akoma në zemër kujtimin për famullitarin e parë, në anën e të cilit kam ushtruar shërbesën time si prift i ri: ai më ka lënë shembullin e një sakrifice të pa rezervë në detyrën e tij pastorale deri në vdekjen e tij, e cila e ka gjetur derisa ia ka sjellur sakramentin e kungimit një njeriu shumë të sëmurë. Dhe pastaj më bien ndërmend ata vëllezër të panumërt në meshtari, të cilët i kam takuar dhe i takoj akoma, edhe gjatë udhëtimeve të mia pastorale nëpër kombe të ndryshme – vëllezër këta, të cilët me zemër të madhe dhe të përkushtuar e kryejnë shërbimin e tyre priftëror. Por, formulimi që e ka përdorur famullitari i shënjtë nga Arsi e zgjon edhe kujtesën për zemrën e shporuar të Krishtit dhe për kurorën e gjembave mbi kokën e tij. Kësisoj shkojnë mendimet në situata të panumërta të vuajtjes, në të cilën janë të përfshirë shumë priftërinj, qoftë për arsye se marrin pjesë në përvojat njerëzore të dhjembjes në shumëllojshmërinë e formës së shfaqjes së saj, qoftë sepse hasin në moskuptim të atyre që iu shërbejnë ata: si do të mund t’i harronim ata shumë priftërinj, të cilët, të cenuar në dinjitetin e tyre, të penguar në dërgimin e tyre, nganjëherë madje persekutohen deri në dëshminë ekstreme të dhënies së jetës së vet?

Fatkeqësisht ka edhe situata, për të cilat s’mund të ankohemi mjaft, në të cilat Kisha është vetë ajo që vuan, dhe pikërisht për shkak mungesës së besnikërisë së shërbyesve të vet. Bota pastaj në këtë gjen arsye për skandal dhe refuzim. Ajo që mund të ndihmojë më së shumti në raste të tilla nuk është edhe aq zbulimi kryeneç dhe i tërësishëm i dobësive të shërbyesve të saj, sa për më tepër vetëdija e rinuar dhe e gëzueshme e madhështisë së dhuratës së Zotit, e cila në një mënyrë shndritëse ka marrë formën e vet në barinjtë zemërmëdhenj, në personat rregulltarë që janë të përmbushur me dashuri të zjarrtë ndaj Zotit dhe ndaj njeriut, në udhëheqësit e përndritur dhe të durueshëm shpirtëror. Në këtë kontekst mësimet dhe shembujt të shën Gjon Maria Vijanejt do të mund të ofronin për të gjithë një pikënisje signifikante: famullitari i Arsit ishte jashtëzakonisht i devotshëm, por ai dinte që si prift ai ishte dhuratë e paçmueshme për njerëzit e tij: „Një bari i mirë, një bari sipas zemrës së Zotit, është thesari më i madh që ,mund t’ia zotojë Hyji i dashur një famullie, dhe një prej dhuratave më të vlefshme të mëshirës hyjnore.“[3] Ai fliste për meshtarinë sikur thjesht të mos mund ta kuptonte madhështinë e dhuntisë dhe të detyrës së besuar krijesës njeri: „Oh, sa i madh është meshtari! … Po ta kuptonte veten, do të vdiste … Hyji e dëgjon atë: ai i flet dy fjali dhe në bazë të fjalës së tij Zoti bie nga qielli në tokë dhe e mbyll veten në një hostje të vogël …“[4] Dhe kur ua shpjegonte besimtarëve të vet rëndësinë e sakramenteve, thoshte: „Pa sakramentin e rendit meshtarak nuk do ta kishim Zotëriun. Kush e ka vendosur aty në tabernakull? Prifti. Kush e ka pranuar shpirtin tuaj kur keni ardhur për të parën herë në jetë? Prifti. Kush e ushqen atë për t’i dhënë forcë për ta plotësuar shtegëtimin e tij? Prifti. Kush do ta përgatisë atë për t’u paraqitur para Hyjit, duke e larë atë për herë të fundit me gjakun e Jezu Krishtit? Prifti, gjithmonë prifti. Dhe kur vdes ky shpirt [për shkak të mëkatit], kush do ta zgjojë në jetën e re, kush do t’ia japë qetësinë dhe paqen? Prapë prifti … Pas Hyjit prifti është gjithçka! … Vetëm në qiell do ta kuptojë veten në mënyrë të drejtë.“[5] Këto pohime që kanë dalur nga zemra meshtarake e një prifti të shenjtë, mund të duken të tepruara. Mirëpo, në to zbulohet kujdesi i jashtëzakonshëm që ia ka dhënë ai sakramentit të meshtarisë. Ai dukej të ishte i rrëmbyer nga një vetëdije e pakufi përgjegjësie: „Po ta kuptonim drejtë çfarë është prifti në tokë, do të vdisnim: jo nga frika, por nga dashuria … Pa priftin do të ishin krejt të padobishme vdekja dhe vuajtja e Zotëriut tonë. Prifti është ai që e vazhdon veprën e shëlbimit në tokë … çfarë dobie do të kishte shtëpia plotë me flori po të mos ekzistonte askush që do të na i hapte dyert në atë shtëpi? Prifti e ka çelësin për dyert e thesareve qiellore: ai është ai që i hap dyert; ai është ekonomi i Zotit të dashur; administratori i të mirave të tij … Lëreni një famulli njëzetë vjet pa prift dhe atje do t’i adhurojnë kafshët … Prifti nuk është prift për vete, ai është prift për ju.“[6]

Kur shkoi në Ars, një fshat të vogël me 230 banorë, ipeshkëvi tashmë e kishte paralajmëruar se do ta gjejë një situatë të pakëndshme: „Në atë famulli nuk ka shumë dashuri ndaj Hyjit; Ju do ta sjellni atë atje.“ Prandaj, ai ishte plotësisht i vetëdijshëm se do të shkojë atje për ta mishëruar praninë e Krishtit, duke e dëshmuar butësinë e tij shpëtimprurëse. „[Zoti im,] më garanto kthimin e famullisë sime; për këtë do të vuaj gjithçka dëshiron Ti, tërë jetën time!“ – me këtë lutje e filloi misionin e tij.[7] Kthimit të famullisë së tij iu përkushtua famullitari i shenjt me tërë forcat e veta, dhe në tërë mendimin e tij në plan të parë e vendosi formimin e krishterë të popullit që iu besua. Të dashur vëllezër në shërbesën meshtarake, ta lusim me këmbëngulje hirin prej Jezusit që edhe ne të mund ta mësojmë metodën e Gjon Maria Vianejit! Ajo që duhet ta mësojmë në rend të parë është identifikimi i plotë me detyrën tonë. Në Jezusin në parim takohen personi dhe misioni: tërë veprimi shpëtimprurës i tij ishte dhe është shprehje e „vetëdijes birërore“ të tij, që në amshim qëndron para Atit në një qëndrim të nënshtrimit me plotë dashuri nën vullnetin e tij. Në analogji të thjeshtë dhe megjithatë të vërtetë edhe prifti duhet ta synojë këtë identifikim. Natyrisht se nuk bëhet fjalë për të harruar se efikasiteti substancial i shërbesës mbetet i pavarur nga shenjtëria e priftit; megjithatë, gjithashtu nuk duhet lënë anash edhe frytshmërinë e jashtëzakonshme që del nga takimi i shenjtërisë objektive të shërbesës dhe të asaj subjektive të priftit. Famullitari i Arsit filloi menjëherë me këtë punë të përvuajtur dhe të durueshme, që ta sjell në harmoni jetën e vet si prift me shenjtërinë e shërbesës që i është besuar atij dhe tha se madje edhe fizikisht „banon“ në kishën e tij të famullisë: „Ende pa mbërritur mirë, e zgjodhi kishën për banim të vet … Para agimit futej brenda, dhe dilte prapë prej saj vetëm pas përshëndejtes së Engjullit të mbrëmjes. Atje duhej ta kërkonte njeriu kur dëshironte ta gjente“, thuhet në biografinë e tij të parë.[8]

Teprimi i përshpirtshëm i biografit të tij nuk duhet të na jep shkas të mos e shohim se famillitari i shenjtë dinte të „banonte“ edhe aktivisht në tërë fushën e famullisë së tij: ai i vizitonte sistematikisht të sëmurët dhe familjet; ai organizonte misione popullore dhe festat e patronatit; mbledhte dhe administronte para për veprat e veta karitative dhe misionare; ai e zbukuronte kishën e vet dhe e furnizonte me instrumente kishtare; ai përkujdesej për vajzat bonjake nga „Providence“ (një institucioni që e themeloi ai) dhe për edukatoret e tyre; përkujdesej për arsimimin shkollor të fëmijëve; ai themeloi vëllazëri dhe i thirrte laikët të bashkëpunonin me të.

Shëmbulli i tij më shtyn ta theksoj fushën e bashkëpunimit që duhet zgjeruar gjithnjë e më shumë me besimtarët laik, me të cilët priftërinjtë formojnë popullin e vetëm meshtarak[9] dhe në mesin e të cilëve jetojnë, me qëllim që me forcën e meshtarisë së shuguruar „të gjithë të çohen në unitet në dashuri, 'duke dashur njëri-tjetrin në dashuri vëllazërore, dhe duke i prirë njëri-tjetrit duke nderuar më parë e më tepër ' (Rom 12, 10)“.[10] Në këtë kontekst duhet kujtuar kërkesën e gjallë, me të cilën Koncili i Dytë i Vatikanit i inkurajon të gjithë priftërinjtë, „[që] ta njohin dhe [që] ta përkrahin me të vërtetë dinjitetin e laikëve dhe funksionin e caktuar që kanë laikët për misionin e Kishës … Ata duhet të dëgjojnë me dëshirë laikët, t’i shqyrtojnë vëllazërisht dëshirat e tyre dhe ta pranojnë përvojën dhe kompetencat e tyre në fushat e ndryshme të veprimtarisë njerëzore, me qëllim që të mund t’i njohin shenjat e kohës së bashku me ta.“[11]

Anëtarët e famullisë së vet i mësonte famullitari i shenjtë para së gjithash me dëshminë e jetës së tij. Përmes modelit të tij besimtarët mësuan të luteshin dhe me rastin e vizitave te Jezusi eukaristik të qëndronin me dëshirë kohë të gjatë para tabernakullit.[12] „Për t’u lutur mirë, nuk është e nevojshme të flitet shumë “, iu shpjegonte atyre famullitari. „Dihet se atje është Jezusi, në tabernakullin e shenjtë: le t’ia hapim atij zemrën tonë, le të gëzohemi për praninë e tij të shenjtë. Kjo është më e mira lutje.“[13] Dhe i inkurjajonte ata: „Ejani në kungim, vëllezërit e mi, ejani te Jezusi. Ejani që të jetoni prej tij, kështu që të mund të jetoni me të …“[14] „Është e vërtetë se nuk jeni të denjë për të, por ju keni nevojë për të!“[15] Ky edukim i besimtarëve për praninë eukaristike dhe për marrjen e kungimit u bë efikas veçanërisht kur e shihnin besimtarët se si e celebronte flinë e meshës së shenjtë. Kushdo që qëndronte aty, thoshte se „nuk ishte e mundur ta gjeje një fytyrë që do të mund ta kishte shprehur më mirë adhurimin … Ai e kundronte hostjen me plotë dashuri“.[16] „Të gjitha veprat e mira bashkërisht nuk janë të barabarta me flinë e meshës, sepse ato janë vepra të njeriut, kurse mesha e shenjtë është vepër e Hyjit“[17], thoshte ai. Ai ishte i bindur se prej meshës varet krejt zelli i jetës së priftit: „Shkaku i molisjes së priftit qëndron në faktin se nuk i kushton vëmendje meshës! O Zot, sa duhet vajtuar një prift që celebron në atë mënyrë sikur të bënte diçka të zakonshme!“[18] Dhe ai e kishte bërë zakon që gjatë celebrimit ta flijonte edhe jetën e vet: „Sa mirë është që prifti çdo mëngjes t’ia kushtojë veten fli Zotit!“[19]

Ky identifikim i thellë personal me flinë e kryqit e çoi atë – në një lëvizje të vetme të brendshme – nga altari te rrëfyetorja. Priftërinjtë nuk do të duhej kurrë të rezignonin kur i shohin rëfyetoret e tyre të braktisura ose kur e konstatojnë indiferencën aparente të besimtarëve ndaj këtij sakramenti. Në kohën e famullitarit të shenjtë në Francë rrëfimi nuk ishte as më lehtë dhe as më i shpeshtë se në kohën tonë, meqë rrufeja e hekurt e Revolucionit e kishte ngulfatur praktikën religjioze për kohë të gjatë. Megjithatë, ai përpiqej në të gjitha mënyrat, përmes predkut dhe përmes këshillave bindëse që t’ua mundësojë anëtarëve të famullisë së tij ta rizbulojnë domethënien dhe bukurinë e pendimit sakramental, duke e paraqitur atë si domosdoshmëri të lidhur brendësisht me praninë eukaristike. Në këtë mënyrë ai diti ta vë në lëvizje një qarkullim të virtytit. Përmes qëndrimeve të gjata në kishë para tabernakullit ia doli që besimtarët të fillojnë ta bëjnë sikur ai; ata shkonin ta vizitonin Jezusin, dhe ishin njëkohësisht të sigurtë se do ta takonin famullitarin, i cili ishte i gatshëm për të dëgjuar dhe për të falur. Më vonë pastaj ishte turma gjithnjë në rritje e atyre që donin të rrëfeheshin nga e tërë Franca, e cila e mbante në rëfyetore deri në 16 orë. Asokohe thuhej se Arsi është bërë „spitali i madh i shpirtërave “[20]. „Hirin që e mori ai [për kthimin e mëkatarëve], ishte aq i fortë, sa që ai iu shkonte pas atyre, pa ua lënë asnjë moment qetësie “, thotë biografi i parë.[21] Famullitari i shenjtë nuk e shikonte këtë ndryshe kur thoshte: „Nuk është mëkatari ai që kthehet të Zoti për ta lutur për falje, por Zoti vetë shkon pas mëkatarit dhe e bën që ai të kthehet te ai.“[22] „Ky shpëtimtar i mirë është aq i përmbushur me dashuri, sa që gjithandej na kërkon neve.“[23]

Ne priftërinjtë të gjithë do të duhej të ndjenim se ato fjalë që ai i vuri në gojën e Krishtit, kanë të bëjnë me ne personalisht: „Unë i porosis shërbëtorët e mi t’ua shpallin mëkatarëve se jam gjithmonë i gatshëm t’i pres për vizitë, se mëshira ime është e pa kufi.“[24] Nga famullitari i shenjtë i Arsit ne priftërinjtë jo vetëm që mund të mësojmë një besim të pashterrshëm në sakramentin e pendimit, që na shtyn ta vëjmë përsëri në qendër të kujdesit tonë pastoral, por ta mësojmë edhe metodën e „dialogut të shëlbimit“, i cili duhet realizuar aty. Famullitari i Arsit kishte ndaj të penduarve të ndryshëm një mënyrë të ndryshme të sjelljes për çdonjërin. Kush vinte te rrëfyetorja, sepse ishte i tërhequr nga një nevojë e brendshme dhe e përvuajtur për faljen e Zotit, e gjeti te ai kurajon për tu zhytur në „rrymën e mëshirës hyjnore “, e cila në vrullin e saj rrëmben gjithçka me vete. Dhe kujtdo që ishte i dëshpëruar kur mendonte për dobësinë dhe paqëndrueshmërinë e vet dhe që frigohej para rënieve të ardhshme, famullitari ia zbulonte fshehtësinë e Zotit me një thënie me bukuri prekëse: „Zoti i dashur di gjithçka. Para se të mëkatnoni, ai e di se do të mëkatnoni përsëri, e megjithatë ua fal. Sa e madhe është dashuria e Zotit tonë, i cili shkon aq larg, për ta harruar  vullnetarisht të ardhmen, vetëm që të mund të na fal!“[25] Kurse atyre që ankoheshin në mënyrë të vakët e pa gjak dhe gati në mënyrë indiferente, atyre u ofronte përmes lotëve të veta vështrimin e qartë serioz dhe të vuajtur se sa „i neveritshëm“ është ky qëndrim: „Unë qaj sepse nuk po qani ju“[26], thoshte ai. „Po sikur të mos ishte i mirë Zotëriu! Por ai është aq i mirë! Duhet të jeni barbarë që të silleni në këtë mënyrë ndaj Atit aq të mirë!“[27] Ai e zgjonte pendimin në zemrën e të vaktëve duke i detyruar ta shikojnë me sytë e tyre vuajtjen e Zotit si të thuash „të mishëruar“ në fytyrën e rrëfyesit për shkak të mëkateve. Kujtdo që përkundrazi tregohej plot dëshirë dhe i aftë për një jetë më të thellë shpirtërore, atij ia hapte gjerësisht thellësitë e dashurisë, duke i shpjeguar sa papërshkrueshëm bukur është të jetosh i bashkuar me Zotin dhe në praninë e tij: „Gjithçka nën sytë e Zotit, gjithçka me Zotin, gjithçka, për t’i pëlqyer Zotit … Sa bukur është kjo!“[28] Dhe i mësonte të luteshin: „Zoti im, më jep hirin të të dua aq sa më është e mundur të të dua.“[29]

Famullitari i Arsit në kohën e tij ia ka dalur ta transformojë zemrën dhe jetën e aq shumë njerëzve, sepse ka pasur sukses që t’i bëjë ata ta përjetojnë dashurinë e mëshirshme të Zotit. Edhe në kohën tonë është urgjentisht e nevojshme një shpallje dhe dëshmi e tillë e së vërtetës së dashurisë: Deus caritas est (1 Gjn 4, 8). Me fjalën dhe sakramentet e Jezusit të tij dinte Gjon Maria Vianeji ta ndërtojë popullin e vet, edhe atëherë kur, i bindur për pamjaftueshmërinë e vet personale, i hynte dridhma, kështu që shpeshherë dëshironte të tërhiqej nga përgjegjësia e shërbimit në famulli, për çka ndjehej i padenjë. Megjithatë mbeti gjithmonë në postin e tij me ndëgjesë shembullore, sepse e brente pasioni apostolik për shëlbimin e shpirtërave. Përmes një askeze të rreptë përpiqej të përmbushë plotësisht thirrjen e vet: „Fatkeqësia e madhe për ne priftërit famullitar“, ankohej shenjti, „është se na topitet shpirti“[30], dhe me këtë kujtonte në një rritje të rrezikshme të bariut në një gjendje të mëkatit ose të indiferencës, në të cilën jetojnë shumë prej deleve të tij. Me vigjilencë dhe agjërim e disiplinonte trupin, për të evituar që ky ta kundërshtonte shpritin e tij priftëror. Dhe ai nuk ikte as nga ajo që ta kastigojë veten për të mirën e shpirtërave që iu qenë besuar dhe për të kontribuuar për faljen e gjithë atyre mëkateve që i kishte dëgjuar në rrëfim. Një bashkëvëllau meshtarak i shpjegoi: „Po Jua zbuloj receptin tim: mëkatarëve ua jap një pendesë të vogël, kurse pjesën tjetër e marr unë përsipër në vend të tyre.“[31] Përtej ushtrimeve konkrete të pendesës, të cilat i bënte famullitari i Arsit, sidoqoftë thelbi i mësimit të tij mbetet i vlefshëm për të gjithë: Jezusi e ka derdhur gjakun e vet për shpirtërat, dhe prifti s’mund t’i kushtohet shpëtimit të tyre nëse refuzon të marrë pjesë personalisht në „çmimin e shtrenjtë“ të shëlbimit të tyre.

Në botën e sotme është po ashtu e nevojshme sikur edhe në kohërat e vështira të famullitarit të Arsit që priftërinjtë të dallohen në jetën dhe veprimtarinë e tyre përmes një dëshmie të fortë për Ungjillin. Pali VI ka thënë me të drejtë: „Njeriu i sotëm i dëgjon më mirë dëshmitarët sesa mësuesit, e kur i dëgjon mësuesit, ai i dëgjon ata vetëm për arsye se janë dëshmitarë.“[32] Me qëllim që të mos krijohet një boshllëk ekzistencial në ne dhe të mos rrezikohet efikasiteti i shërbesës sonë, duhet ta pyesim veten gjithmonë rishtas: „A jemi ngopur me të vërtetë me fjalën e Zotit? A paraqet ajo me të vërtetë ushqimin, prej të cilit jetojmë ne, më shumë se nga buka dhe gjërat e kësaj bote? A e njohim atë fjalë me të vërtetë? A e jetojmë ne fjalën e Zotit? A dimë të veprojmë në brendinë tonë në atë mënyrë që vërtet ta karakterizojë jetën tonë dhe ta formojë mendimin tonë?“[33] Ashtu sikurse Jezusi i thirri të Dymbëdhjetët, kështu që të qëndrojnë me të (krhs. Mk 3, 14), dhe pastaj i dërgoi për të predikuar, ashtu edhe priftërinjtë në ditët tona janë të ftuar ta pranojnë atë „stil të ri të jetës“, të cilin e ka sjellur Jezusi, Zotëriu, dhe të cilin e kanë përvetësuar apostujt.[34]

Pikërisht pranimi pa rezerva i këtij „stili të ri të jetës“ ishte karateristikë e angazhimit priftëror të famullitarit nga Arsi. Në Enciklikën Sacerdotii nostri primordia, që u publikua në vitin 1959, njëqind vjet pas vdekjes së Gjon Maria Vianejt, Gjoni XXIII e paraqiti asketizmin e tij duke iu referuar posaçërisht temës së „tre kushteve ungjillore “, të cilat i konsideronte si të domosdoshme edhe për priftërinjtë: „Edhe nëse priftit, për arritjen e shenjtërimit të jetës së tij, nuk i është dhënë përsipër realizimi i kushteve ungjillore në bazë të gjendjes së tij klerikale, ai megjithatë i ofrohet atij si rrugë normale e shenjtërimit të krishterë, sikurse edhe të gjithë nxënësve të Zotërisë.“[35] Famullitari i Arsit ka ditur t’i jetojë „kushtet ungjillore“ ashtu si i ka hije thirrjes priftërore. Varfëria e tij pikërisht nuk ishte varfëri e një rregulltari përkatësisht e një murgu, por ajo që pritet nga një prift shekullar: edhepse ka disponuar me shumë para (meqenëse shtegtarët më të pasur nuk kanë munguar duke dhënë mjete për veprat e tij karitative), ai dinte se gjithçka ishe e menduar për kishën e tij, të varfërit e tij, për bonjakët e tij, për vajzat nga institucioni i tij „Providence“[36], për familjet që vuanin më së shumti nga varfëria. Për këtë arsye ishte „i pasur, për t’iu dhënë të tjerëve, kurse shumë i varfër për vetveten“.[37] Ai thoshte: „Fshehtësia ime është e thjeshtë: për t’i dhënë të gjitha dhe për të mos ndalur asgjë për vete.“[38] Kur nuk kishte para, i kënaqur iu thoshte të varfërve që i drejtoheshin atij: „Sot jam i varfër si ju, jam njëri prej jush.“[39] Kësisoj, në këtë mënyrë në fund të jetës së tij pati mundësi të thoshte me qetësi: „Nuk kam asgjë. Tani mund të më thërret Hyji i dashur kurdo që të dojë!“[40] Edhe pastërtia e tij ishte ashtu sikur është e nevojshme për shërbesën e një prifti. Mund të thuhet se ajo ishte pastërtia e duhur e atij që zakonisht ka për detyrë ta prek eukaristinë dhe i cili zakonisht e kundron me krejt entuziazmin e zemrës së tij dhe me të njëjtin entuziazëm ua jep atë besimtarëve të vet. Për të thuhej, „pastërtia rrezatonte në shikimin e tij“, dhe besimtarët e vërenin këtë kur me sytë e një të dashuruari shikonte në drejtim të tabernakullit.[41] Edhe dëgjesa e Gjon Maria Vianejit ishte krejtësisht e mishëruar në pranimin e brendshëm, të arritur me shumë vuajtje, të kërkesave të përditshme të detyrës të tij. Është e njohur se sa e mundonte mendimi për pamjaftueshmërinë e tij për shërbimin e famullitarit dhe sa shumë e shtynte dëshira për të ikur „për ta qarë, në vetmi, jetën e tij të varfër“.[42] Vetëm dëgjesa dhe pasioni i tij për shpirtërat ia dolën ta bindnin të qëndrojë në vendin e vet. Vetes dhe besimtarëve të vet iu shpjegonte: „Nuk ekzistojnë dy mënyra të mira për t’i shërbyer Zotit. Ekziston vetëm një mënyrë e vetme: t’i shërbejmë atij siç do ai.“[43] Rregulli i artë për një jetë në dëgjesë atij i dukej të jetë ky: „Të bëhet vetëm ajo që mund t’i kushtohet fli Zotit të dashur.“[44]

Në kontekst me spiritualitetin, të cilin e përforcon ushtrimi i kushteve ungjillore, dua t’i thërras me dëshirë priftërinjtë, në këtë vit të kushtuar atyre, që veçanërisht ta shfrytëzojnë pranverën e re, të cilën e zgjon Shpirti në ditët tona në Kishë, mes tjerash edhe përmes lëvizjeve kishtare dhe bashkësive të reja. „Shpirti jep shumë dhunti … Ai fryn kah të dojë. Ai e bën këtë në mënyrë të papritur, në vende të papritura dhe në forma të paparashikuara dhe të reja … por ai na tregon gjithashtu se Ai vepron për shkak të Trupit të vetëm dhe në njësi të atij Trupi të vetëm.“[45] Në këtë kontekst vlen deklarata e dekretit Presbyterorum ordinis: „Ata [priftërinjtë] duhet të pyesin shpirtërat a janë prej Zotit, dhe duhet të nuhasin me shqisën e fesë karizmat e shumëllojshme të laikëve, ato të thjeshtat dhe ato më të rëndësishme, t’i pranojnë ato me gëzim dhe t’i mbrojnë me kujdes.“[46] Këto dhunti që i shtyjnë shumë njerëz në një jetë më të lartë shpirtërore, s’mund t’iu ndihmojnë vetëm besimtarëve laik, por edhe vetë priftërinjëve. Nga bashkësia e shërbëtorëve të shuguruar dhe karizmat pikërisht mund të dalë „një impuls i shëndoshë për një angazhim të ri të Kishës në shpalljen dhe dëshminë e Ungjillit të shpresës dhe të dashurisë në të gjitha pjesët e botës“.[47] Përveç kësaj, lidhur me Shkresën Apostolike Pastores dabo vobis të Papës Gjon Palit II dua të shtoj se shërbesa e shuguruar ka një „formë“ radikale „të bashkësisë“ dhe se mund të përmbushet vetëm në bashkësi të prezbiterëve me ipeshkëvin e tyre.[48] Është e nevojshme që kjo bashkësi e priftërinjëve mes tyre, e bazuar në sakramentin e shugurimit dhe e shprehur në koncelebrim, dhe me ipeshkëvin e tyre të realizohet në ato forma të ndryshme konkrete të një vëllazërie efektive dhe afektive priftërore.[49] Vetëm në këtë mënyrë priftërit mund ta jetojnë plotësisht dhuntinë e celibatit dhe të jenë të aftë t’ua mundësojnë lulëzimin bashkësive të krishtera, në të cilat përsëriten mrekullitë e shpalljes së parë të Ungjillit.

Viti i Palit që po i afrohet fundit të vet, i drejton mendimet tona edhe te apostulli i popujve, në të cilin para syve tanë na paraqitet një shembull i shkëlqyeshëm i priftit krejtësisht „të përkushtuar“ shërbimit të vet. „Dashuria e Krishtit na nxit“, shkruan ai, „kur mendojmë se: Njëri vdiq për të gjithë, prandaj, të gjithë vdiqën“ (krhs. 2 Kor 5, 14). Dhe shton: „Ai vdiq për të gjithë, në mënyrë që ata që jetojnë, të mos jetojnë më për vete, por për atë që vdiq dhe u ngjall për ta“ (2 Kor 5, 15). A ekziston program më i mirë se ky që do të mund t’i propozohej një prifti, që ka vendosur të përparojë drejt udhës së përkryerjes së krishterë?

Të dashur meshtarë, kremtimi i përvjetorit të 150. të vdekjes së shën Gjon Maria Vianejit (1859) vijon drejtpërsëdrejtë pas kremtimeve të përfunduara të përvjetorit të 150. të paraqitjeve të Lurdit (1858). Qysh në vitin 1959 kishte vërejtur i lumi Papa Gjoni XXIII: „Shkurt para se famullitari i Arsit ta përfundonte karrierën e tij të gjatë me plot merita, Virgjëra e Papërlyer iu paraqit një vajze të përvuajtur dhe të pastër në një pjesë tjetër të Francës, për t’ia transmetuar një mesazh të lutjes dhe pendesës, rezonanca shpirtërore e jashtëzakonshme e të cilave është e njohur mirë për një shekull. Me të vërtetë jeta e priftit të shenjtë, përvjetorin e të cilit po kremtojmë, ishte paraprakisht një prezantim i gjallë i të vërtetave të mëdha mbinatyrore që iu ndërmjetësuan vizionares nga Masabjell. Ai vetë e mbronte një adhurim të zjarrtë për Ngjizjen e Papërlyer të Virgjërës së Tejetshenjtë – ai, i cili në vitin 1836 ia kushtoi famullinë e vet Marisë së mbetur shtatzënë pa mëkat dhe që pastaj e pranoi definicioni dogmatik i vitit 1854 me aq shumë besim dhe gëzim.“[50] Famullitari i shenjtë ua kujtonte besimtarëve të vet gjithmonë faktin se „Jezu Krishti, pasi na ka dhënë gjithçka ka mundur të na japë, dëshiroi të na trashëgonte edhe atë që është më e vlefshmja që posedon, pikërisht nënën e vet“[51].

Këtë vit të priftërinjëve po ia besoj Virgjërës së Tejetshenjtë. I lutem asaj që ta zgjojë në brendinë e çdo prifti një ringjallje zemërgjerë të atyre idealeve të përkushtimit të plotë për Krishtin dhe Kishën, të cilat e përcaktonin mendimin dhe veprimin e famullitarit të shenjtë nga Arsi. Me jetën e tij të zellshme të lutjes dhe me dashurinë e pasionuar për Jezusin e kryqëzuar e ushqente Gjon Maia Vianeji sakrificën e tij të përditshme dhe të pa rezervë për Zotin dhe Kishën. Shembulli i tij le të lëviz priftërinjtë për atë dëshmi të unitetit me ipeshkëvin, me njëri-tjetrin dhe me laikët, gjë që sot sikur gjithmonë është aq e domosdoshme. Përkundër të keqes që ekziston në botë, fjalët e Krishtit drejtuar apostujve të tij në Darkën e Mbrame janë gjithnjë aktuale: „Në botë keni vuajtje, por mos u trembni: unë e munda botën“ (Gjn 16, 33). Besimi në Mësuesin hyjnor na jep forcë që me besim të plotë të shikojmë drejt ardhmërisë. Të dashur priftërinj, Krishti llogarit në ju. Sipas shembullit të famullitarit të shenjtë të Arsit lejoni t’ju magjeps ai. Në këtë mënyrë edhe ju, në botën e sotme, do të jeni lajmëtarë të shpresës, të pajtimit dhe të paqes!

Nga zemra jua ndaj bekimin tim.

Nga Vatikani, më 16 qershor 2009