Ministrantėt
/ tet

Ēka do tė thotė fjala ministrat?
Fjala ministrant vjen
nga latinishtja ministrare shėrbej. Pra ministranti ose
ministrantja ėshtė shėrbyes/yese tek altari. Ndėr famullitė tona mė
sė shpeshti quhen
ministrant/e, por kohėn e fundit nėn ndikimin e gjuhėve tė tjera pėrdohet
edhe fjala shėrbyes, shėrbyese. Shepeshherė vetė
fjala tregon edhe funkcionin e njė personi. Nė disa gjuhė tė ndryshme ministranti thirret: shėrbyes, shėrbyes i Meshės,
shėrbyes i altarit, ēuni i altarit.
Ministranti dje
dhe sot
Fillet
e para tė shėrbesės sė ministrantit hasim edhe nė Bibėl,
pėrkatėsisht nė Besėlidhjen e Re.
Shėn
Pali nė Letrėn e Parė drejtuar krontianėve shkruan: Ēka tė bėhet atėherė, vėllezėr? Kur tė bashkoheni, ndonjėri mund tė kėndojė njė psalm,
tjetri ka njė mėsim, ka njė zbulesė, ka njė fjalim nė gjuhė, ka
sqarim gjuhėsh le tė bėhen tė gjitha pėr ndėrtimin e pėrbashkėt (14, 26).
Burime tė tjera nga
shekulli i dytė dhe i tretė dėftojnė pėr takimet e bashkėsisė nė tė
diela. Atėbotė shumė pjesėmarrės
merrnin detyra tė ndryshme nė takimin e
Meshės. Ipeshkvi drejtonte liturgjinė, meshtari pagėzonte
dhe ndihmonte ipeshkvin, diakoni kujdesej pėr ndarjen e
agapesė (dhuratave qė kishin sjellė me vete
besimtarėt pėr ti ngrėnė sė bashku) dhe sakramentit tė vajit, lektorėt
lexonin shkrimet biblike.
Detyrat
qė mė vonė u bėnė shėrbesa e ministrantėve u moren nga akolitėt
(shėrbyesit e altarit). Kėta sillnin nė altar dhuratat dhe
ndihmonin priftin ose ipeshkvin nė
kremtimin eukaristik.
Nė shekullin e gjashtė
dhe nė fillim tė Mesjetės shėbyesit e altarit pėrfaqėsonin
bashkėsinė nė Meshėt private, domethėnė nė Meshėt pa popull.
Nė
liturgjinė e Mesjetės, qė nga shekulli i tetė, shėrbesa e
ministrantėve u bė e domosdoshme. Pasi qė numri i meshtarėve rritej
dhe sė bashku me ta edhe numri i
Meshėve private, ku meshtari detyrohej tė kremtonte Meshėn vetėm.
Sinodi i Maincit (813) dhe ai i Parisit (829) regulluan dhe
pėrcaktuan: pėr tė qenė Mesha e
vlefshme duhet sė bashkė me meshtarin tė marrė pjesė sė paku njė
ministrant, i cili do tė ndihmonte meshtarin dhe pėrfaqėsonte
bashkėsinė.
Rroli
i ministrantėve ishte shumė i rėndėsishėm edhe pėr faktin se Mesha
kremtohej nė gjuhėn latine, e populli nuk kishte mundėsi tė
pėrcillte dhe tė dinte nė tėrėsi
pėrgjigjet liturgjike, ndėrsa ministrantėt i dinin ato. Prandaj shėrbesa e
ministrantit qe edhe njė ndėr shkallėt e meshtarisė, pėrderisa nuk u
rregullua ndryshe nga
Koncili i Tridentit (1545-1563).
Dokumenti
i parė qė zyrtarisht flet pėr ministrantėt vjen nga papa Piu XII. Ky
papė nė enciklikėn (letrėn qarkore) Mediator Dei (1947)
thotė me qartėsi se
ministrantėt nuk janė nė rendin priftėrisė. Nė kėtė mėnyrė u hapi rrugėn
tė gjithė nxėnėsve, tė gjithė fėmijėve tė kenė hyrje nė kėtė
shėrbesė.
Qė nga ky vit shėrbesa e
ministrantit mori formėn e sotme.
Koncili
i Dytė i Vatikanit i dha vlerė tė veēantė rolit dhe shėrbimit tė
ministrantit. Prandaj u lejua qė
ministrantėt tė jenė: ceroferė, turiferė, akolitė, lektor (lexojnė tė
gjitha leximet bashkė me lutjet e besimtarėve, pos Ungjillit).
Papa Gjoni Pali II nė
vitin 1994 vėrtetoi interpretimin e nenit 230, 2 tė Kodeksit Kishtar
Kanonik dhe ua shpalli tė gjitha Konferencave Ipeshkvore tė drejtėn
qė tė
pranojnė nė shėrbesė tek altari edhe ēupėzat (ministrantet).
Shėrbesa e ēupėzave (mistrnateve)
tek altari nuk paraqet ndonjė problem dhe kundrėshtim. Mė sa shihet
ėshtė pranuar dhe kuptuar pozitivisht dhe padyshim sjellin
njė hijeshi dhe pėrkujdesje tė veēantė tek altari i Krishtit.
Kush ėshtė ministranti/ja?
Ministrantėt
(rregullisht tė rinj, rrallėherė tė rriturit) janė ata persona, tė
cilėt marrin detyra tė veēanta gjatė Meshės dhe shėrbimeve tė tjera
liturgjike. Ata rregullisht
bartin njė veshje tė veēantė. Nė shumė dioqeza dhe famulli organizohen
edhe mėsime pėr ministrantėt dhe ministrantet, qė ata tė mund tė
mėsojnė dhe tė dinė ti
zbatojnė ato mėsime nė ritet e shumta tė Meshės
Ministrantėt janė
ndihmėtarė tė meshtarit dhe diakonit me disa detyra nė meshė. Nė
veēanti ėshtė e nevojshme ndihma e ministrantėve nė Meshėt solemne,
tė dielave
dhe ato pontifikale. Ministranti ėshtė turifer - bartės i enės me
tė cilėn bėhet kemimi, ėshtė navikular bartės i enės nė
formėn e anjies e cila ka kem dhe prej tė cilės prifti merr me lugėz vetė kur duhet tė kemojė altarin, osten,
monstrancėn, ungjillin, si edhe priftin dhe bashkėsinė si
shenjė e ngritjes sė lavdėrimit dhe uratės drejt Zotit, ashtu siē lexojmė nė Psalmin 141:
O Zot, klitha drejt
teje, eja me shpejt tek unė!
Dėgjoje zėrin tim kur tė thėrras drejt teje!
U ngrittė lutja ime si tymi i kemit nė praninė tėnde,
lartėsimi i duarve tė mia porsi flia e mbrėmjes.
Ministranti ėshtė
cerofer bartės i i qirinjve dhe dritave. Gjatė kremtimit
eukaristik ministrantėt marrin rolin e akolitit dhe bashkė me
kremtuesin e Meshės, nė raste tė
ndryshme, edhe bashkė me kremtuesit e tjerė nė Eukaristi, pėrgatisin
dhuratat nė altar (bukėn dhe verėn), i ndihmojnė meshtarit kur lan
duart dhe pastron paisjet e
altarit pas kungimit. Misnistrantėt i bien zilės sė altarit kur ngritet
Sakramenti dhe bėjnė me dije tė pranishmit qė tė pėrkulen nė gjunjė,
i ofrojnė priftit thotė Meshėn
bukėn dhe verėn, librat liturgjikė dhe mbledhin kollektat (dhuratat nė
parį qė japin besimtarėt).
Pranė kėtyre detyrave
ka edhe shumė tė tjera qė dalin nė liturgjitė e veēanta nė kohėn e
Javės sė shenjtė, Ngjalljes dhe Krishtlindjes.
Teshat
Rregullisht
ministrantėt bartin si nėnpetk njė talar tė kuq ose tė zi, ndėsa
sipėr pothuajse gjithmonė njė albė tė bardhė. Mirėpo, ngjyrat e
misnistratėve mund tė
rregullohen edhe sipas dokes sė vendit dhe te famullisė, qė rregullisht
nėpėr famullitė tona bartin njė albė (kėmishė) tė bardhė fund e krye
ose njė tė kuqe ose njė
vjollcė a tė trandafiltė, varėsisht sipas kohės liturgjike. Nė parzėm
bartin kryqin, qė rregullisht duhet tė jetė i drunjtė qė ta na
pėrkujtojė kryqin e Krishtit, edhe pse
shpesh shihet se si nė shumė famulli anekėnd Kishės barten edhe pllaka tė
metalta me ndonjė figurė tė gravuar nė tė ose kryq.
Ēka do tė thotė tė
jeshė ministrant?
- Tė jesh ministrant do
tė thotė, ...
- pėrmes shėrbimit te altari tė bashkėkremtosh Meshėn dhe pėrshpirtėritė e
tjera.
- tė mėsosh shėrebesėn pratikisht dhe teoretikisht.
- me bashkėkohanikėt tė jetosh fenė dhe ta pėrjetosh atė.
- tė diskutosh dhe tė pėrgatitėsh tema religjioze.
-
tė marrėsh pjesė nė shėtitje dhe ekskursione tė famullisė.
-
tė luash, tė zbavitesh dhe tė shoqėrohesh me ministrantėt e tjerė.
-
tė njoftosh bashkėsinė dhe tė rritėsh sė bashku me tė nė fe, shpresė
dhe dashuri.
Ministranti/ja duhet tė jetė:
- i kujdesshėm pėr
Meshėn,
- i dėgjueshėm,
- i pėrvuajtė,
- i pastėr nė zemėr,
- i frikueshėm ndaj
Zotit,
- i saktė,
- i rregulltė,
- miqėsor me tė tjerėt.
Ndėrmjetėsit e
ministrantėve/teve:
- Shėn Tarcisi,
- Shėn Nikolli,
- Shėn Dominik Savio,
- Shėn Stanislav Kostka,
- Shėn Luigj Gonzaga,
- Shėn Gjoni Bermans.