.
.

Lutje themelore të të krishterëve

Shenja e Kryqit

Në emër të Atit e të Birit e të Shpirtit Shenjt. Amen.



Shenja e kryqit është shenjë e shëlbimit dhe e identitetit tonë të
krishterë. Me këtë shenjë rrëfejmë besimin tonë në misterin e Hyjit,
në Trininë e shenjtë. Shenja e kryqit është besojma jonë e parë.

Besojma

Besoj në Hyjin, Atin e gjithëpushtetshëm, Krijuesin e qiellit
e të tokës. E në Jezu Krishtin, birin e tij një të vetmin, Zotin
tonë, i cili u zu për virtyt të Shpirtit Shenjt. U lind prej
Virgjërës Mari, pësoi mundimet nën Poncin Pilat, u vu në
Kryq, vdiq e u varros, zbriti në ferr; të tretën ditë u ngjall
së vdekuri; u ngjit në qiell, rri në të djathtë të Hyjit, Atit të
gjithëpushtetshëm; andej do të vijë për të gjykuar të gjallët
e të vdekurit. Besoj në Shpirtin Shenjt, Kishën e shenjtë katolike,
shoqërinë e shenjtërve, faljen e mëkateve, ngjalljen e
korpit dhe jetën e pasosur. Amen.



Kjo është besojma apostolike për dallim nga ajo e Nicesë, e cila
lutet rëndom në Meshë pas predikimit. Besojma na bën me dije
se në Kishën katolike nuk mund të besojë kush çka do dhe çka i
teket, por të gjithë besimtarët në këtë Kishë e kanë një themel.
Këtë themel të fesë e rrëfejmë në veçanti në Meshën e së dielës,
gjatë përshpirtërive të tjera kishtare dhe personalisht. Në Besojmë
na shfaqet i tërë misteri i shëlbimit. Në këtë uratë miratojmë
dhe pranojmë gjithçka që kemi trashëguar përmes Shpalljes dhe
traditës së Kishës.

Ati ynë

Ati ynë, që je në qiell, u shenjtëroftë emri yt, ardhtë Mbretëria
jote, u bëftë vullnesa jote, si në qiell – ashtu në tokë! Bukën
tonë të përditshme na e jep sot; na i fal fajet tona, si i falim
ne fajtorët tanë. E mos na lër të biem në tundim, por na liro
nga i keqi. Amen.



Ati ynë është lutja që ua mësoi Jezusi dishepujve (Mt 6, 9–13 dhe
Lk 11, 2–4), pra thirret edhe Lutja e Zotërisë. Mund ta thërrasim
edhe lutje popullore. Në Meshë lutet para kungimit, duke u bërë
lutje e përbashkët e popullit dhe e meshtarit. Besimtarët e parë
të krishterimit, siç na thotë Shën Augustini, kësaj lutjeje ia përshkruanin
forcën e faljes së mëkateve. Lutet rëndom edhe para
bukës, pikërisht sepse kërkohet “buka” e cila simbolizon të gjitha
të mirat që ia kërkojmë Hyjit. Përmes kësaj lutjeje kërkojmë vullnetin
e Hyjit, të mirat tokësore, lirim nga pritat e djallit. Është
njëherazi lutje që na fiton faljen e mëkateve dhe na pajton me
njëri-tjetrin.

Të falemi, Mari

Të falemi Mari, hirplote, Zoti me ty! E bekuar je mbi të gjitha
gratë, dhe i bekuar fryti i barkut tënd, Jezusi. – Shenjtja Mari,
Nëna e Hyjit, lutu për ne mëkatarët, tash e në fill të vdekjes
sonë. Amen.



Lutja më e njohur që i drejtohet Virgjërës Mari, e cila në veçanti
thuhet gjatë lutjes Engjëlli i Zotit dhe gjatë rruzares së Zojës. Kjo
lutje përbëhet prej dy pjesëve. Pjesa e parë e kësaj lutjeje është
përshëndetja që ia bëri engjëlli Marisë: “Të falem, o Hirplote! Zoti
me ty” (Lk 1, 28) dhe brohoritja e Elizabetës: “Je më e bekuar se
të gjitha gratë dhe i bekuar është fryti i kraharorit tënd” (Lk 1, 42).
Pjesa e dytë e saj, në të cilën i nënshtrohemi kujdesit të Marisë dhe
e quajmë me emrin më të lartë Nëna e Hyjit, qe shtuar në Mesjetën
e vonë. Rregullisht në tërë Kishën katolike kjo lutje njihet si Ave
Maria, e cila ka shumë kompozime.

Lavdi Atit

Lavdi Atit, e Birit e Shpirtit Shenjt! – Si ka qenë në fillim,
ashtu tash e përgjithmonë e jetës. Amen.



Me këtë lutje i japim lavdi madhërisë së Trinisë së tejetshenjtë.
Rëndom me këtë formulë lutjeje përfundojmë psalmet, bekimet
dhe lutjet. Thirret edhe Lavdithurja e vogël (doksologjia e vogël)
për dallim nga Lavdithurja e madhe (doksologjia e madhe) e
himnit engjëllor, përshëndetjes së Marisë nga engjëlli para se
të lindte Jezusin.

Puna e pendimit

O Zoti im, po më vjen keq me gjithë zemër për të gjitha mëkatet
që i kam bërë. Se kam bjerrë parrizin dhe kam merituar
ferrin. Por më fort se të kam fyer Ty, o E mira e pambaruar, që
kaq fort më ke dashur. Mëshirë, o Zot! Më fal, o Zot! Po të jap
fjalën, me ndihmën tënde, që mos të fyej më kurrë. Amen.



Puna e pendimit është lutje e cila rëndom thuhet nga besimtari,
i cili i nënshtrohet sakramentit të rrëfimit para se të ketë marrë
zgjidhjen e mëkateve nga meshtari. Porositet si lutje pendimi
çdo ditë, sidomos në mbrëmje para gjumit. Kjo është njëra prej
formave të lutjes së pendimit.

Të falemi, Mbretëreshë

Të falemi Mbretëreshë, Nëna e mëshirës, jeta, ëmbëlsimi e
shpresa jonë, të falemi! Ty të thërrasim ne të shkretët, bijtë e
Evës, që po fshajmë, po gjëmojmë e po qajmë në këtë shekull
plot me lot. Deh pra, pajtorja jonë, ata sy të mëshirshëm të
tu silli prej nesh! E Jezusin, të bekuarin, frytin e barkut tënd,
pas kësaj shkretie na e kallëzo. O e dhimbshmja, o e buta, o
e ëmbla Virgjëra Mari! Amen.



Kjo lutje është e famshme në tërë Kishën si Salve Regina. Është
njëra prej katër antifonave të Marisë dhe thjesht recitohet ose
këndohet gjatë vitit kishtar në breviar pas mbrëmësores. Në veçanti
është e dashur dhe e përhapur në popull në fund të lutjes së
rruzares. Në këtë lutje e lëvdojmë Marinë dhe e kërkojmë ndihmën
e saj që një ditë të bashkohemi me Jezusin.

Engjëlli i Zotit

Engjëlli i Zotit iu fal Zojës Mari.
– E ajo ngjizi për virtyt të Shpirtit Shenjt.
(Të falemi Mari…)
Ja shërbëtorja e Hyjit.
– U bëftë me mua si është fjala jote.
(Të falemi Mari…)
E Fjala u bë njeri.
– E banoi ndër ne.
(Të falemi Mari…)
Lutu për ne, o shenjtja Nënë e Hyjit!
– Të bëhemi të denjë për premtimet e Jezu Krishtit.
Të lutemi: Hirin tënd, po të lutemi, o Zot,
ndikoje në shpirtin tonë, që sikurse në lajmërimin e engjëllit
na e zbulove mishërimin e Birit tënd, Jezu Krishtit, nëpër
mundime e kryq të tij na udhëheq në lavdinë e ringjalljes.
Nëpër Krishtin Zotin tonë. Amen.
(Shtohet tri herë: “Lavdi Atit…” dhe për shpirtra të purgatorit
një “Ati ynë, Të falemi Mari” dhe “Jepua, o Zot, pushimin e
pasosur!”)
– Dhe i shndritë drita e pambaruar!
Pushofshin në paqe! Amen.



Engjëlli i Zotit, i njohur më gjerë si Angelus, lutet në mëngjes, në
mesditë në orën dymbëdhjetë dhe në mbrëmje. Në këto kohë rëndom
bie kambana si thirrje për këtë lutje, dhe kudo që besimtarët
janë afër ndonjë kishe do të kenë më lehtë të bëhen me dije për
lutjen e saj. Vetë papa e thotë këtë lutje çdo të diel në mesditë në
orën dymbëdhjetë nga dritarja e banesës së tij. Përmbajtja e saj
shtjellon të mishëruarit të Jezusit në kohë, e përgatitur përmes
dialogut të lajmërimit në mes të engjëllit Gabriel dhe Marisë. Pas
secilës prej tri fjalëve medituese thuhet një Shenjta Mari, ndërsa
përfundon me lutje. Papa ia shton edhe tri: Lavdi Atit (Lavdithurjen
e vogël), përkujton të vdekurit dhe pastaj jep bekimin. Në kohën
e Pashkëve zëvendësohet me lutjen “Mbretëreshë e qiellit”.

Mbretëreshë e qiellit

Mbretëreshë e qiellit, gëzohu, Aleluja!
– Se ai që meritove për ta bartur, Aleluja!
U ngjall si pati thënë, Aleluja!
– Lute për ne Hyjin, Aleluja!
Gëzohu e galdo, Virgjëra Mari, Aleluja!
– Zoti u ngjall me të vërtetë, Aleluja!
Të lutemi: O Zot, që nëpër ngjalljen e Birit tënd Jezu Krishtit
u denjove ta ngushëllosh botën, bëj që nëpër Nënën e tij,
Virgjërën Mari, të fitojmë ngushëllimet e jetës së amshuar.
Nëpër Krishtin Zotin tonë. Amen.



Është njëra prej katër antifonave të Marisë dhe njihet si Regina
Coeli. Këndohet në Liturgjinë e Orëve në kohën e Pashkëve pas
mbrëmësores. Në kohën e Pashkëve e zëvendëson lutjen Engjëlli
i Zotit deri në ditën e Rrëshajëve. Teksti i saj dhe melodia kanë
zënë fill në shekullin XII. Teksti i kësaj lutjeje shpreh gëzimin dhe
harenë për ringjalljen e Krishtit dhe Maria paraqitet si ndërmjetësja
jonë.


Engjëlli i Zotit

Engjëlli i Zotit, që je rojtari im, pasi Hyji, për mëshirë të vet,
më ka lënë nën mbrojtjen tënde, ti sot më shndrit, më mbaj,
më ruaj e më sundo. Amen.



Kisha katolike na mëson se përpos forcave të këqija, ekzistojnë
edhe forcat e mira; prandaj na i paraqet engjëjt si ndërmjetës dhe
mbrojtës. Vetë fjala engjëll do të thotë: lajmëtar. Ata rrinë pranë
Hyjit dhe i shërbejmë atij. Vetë Zoti u urdhëron që të na ruajnë (Ps
91, 11); prandaj forcat e këqija nuk mund të mbizotërojnë, sepse
vetë Zoti përfundimisht është Zotëruesi i qiellit dhe i tokës (Zb
20, 7–14). Shkrimi i Shenjtë na flet për engjëjt dhe kryeengjëjt,
kerubinët dhe serafinët, fronet dhe zotëruesit; të gjithë i shërbejnë
Hyjit dhe i mbrojnë njerëzit.